Complentaire munten

Wat is een complentaire munt?

Een complementaire munt is een overeenkomst onder verschillende partijen om ander dan het nationale geld (bv. de euro) te gebruiken. Het is dus een nieuwe geldeenheid die naast aan de euro in het leven geroepen wordt, zonder doel de euro te vervangen, maar eerder om de euro aan te vullen.

Waarom zou je nu zo’n nieuwe geldeenheid, zo’n complementaire munt willen? Wel, geld is naast een rekeneenheid en een opslagmiddel van waarde, in deze context vooral een afspraak in een gemeenschap om iets als betaal- of ruilmiddel te dienen.

Een complementaire munt laat toe om nieuwe afspraken en spelregels te maken tussen verschillende actoren in een gemeenschap, die met de bestaande ruilmiddelen zoals de euro moeilijk of helemaal niet mogelijk zijn.

De kracht van complementaire munten

De mogelijkheden tot nieuwe afspraken en spelregels met complementaire munten zijn divers en velerlei.

Zo maken complementaire munten het mogelijk om acties, initiatieven en inspanningen die de muntgemeenschap als waardevol ziet (extra) te belonen. Wat waardevol is, bepalen de deelnemers dus zelf. Het kan gaan over lokale handel, vrijwilligerswerk en/of ecologisch duurzaam gedrag. Aangezien het beloning vaak gelinkt is aan acties die momenteel niet of weinig in euro worden gewaardeerd, werkt de munt als een extra stimulans om dergelijke acties te stellen.

De munt maakt het ook mogelijk om verschillende versnipperde initiatieven die binnen de gemeenschap al bestaan rond bepaalde complementaire doelen, vaak door diverse groepen opgestart, met elkaar te verbinden. Door de verschillende initiatieven te groeperen onder één gezamenlijk muntsysteem vergroot de reikwijdte en impact van de initiatieven.

Bij het ontwikkelen van een complementaire munt zit jij dan ook zelf aan het stuur, niet enkel rond wat de doelstelling van de munt is, maar ook hoe de munt zal werken. Hoe zal de munt uitgegeven worden en wie zal dit doen? Zal de munt inwisselbaar zijn met de euro en onder welke omstandigheden? Is het mogelijk om munten te lenen? Is er rente? Etc. Als designers van een munt zal je zelf de spelregels bepalen.

Verschillende inspirerende initiatieven in binnen- en buitenland

Het opzetten van een complementaire munt is dus geen doel op zich, wel een krachtig middel om bepaalde doelstellingen binnen een gemeenschap te bereiken. Die gemeenschap kan zeer breed zijn, op wereldschaal bv. zoals bij bitcoin, maar complementaire munten hebben vaak een lokale insteek (bv. op niveau van een stad of regio). Daarom wordt het begrip complementaire munten vaak in een adem genoemd, als (bijna-)synoniemen, met gemeenschapsmunten, lokale munten of stadsmunten.

Zo verdien je bijvoorbeeld in de Gentse wijk Rabot-Blaisentvest Torrekes wanneer je bijdraagt aan buurtzorg, burenzorg en milieuzorg. In Roeselare verdien je dan weer TalentO door mee te werken aan een feest in je buurt, iets te organiseren of iemand te helpen. In Limburg kunnen de inwoners via de e-portemonnee punten verdienen door duurzaam gedrag en in Brussel krijgen leden via Buurtpensioen ‘kredieturen’ door ondersteuning te bieden aan ouderen of zorgbehoevenden in de wijk. Ook in het buitenland zijn er succesvolle initiatieven zoals de Bristol Pound in Bristol (lokale handel stimuleren) of de Furreai Kippu (ouderenzorg) in Japan. Ook de Chiemgauer in Duitsland in zeer succesvol, waar leden bonnen kunnen aankopen met Euro’s om die dan te kunnen verzilveren in lokale gelegenheden.

De LoREco complementaire munt

Het opzetten van een complementaire munt is een belangrijk middel om de doelstellingen van het LoREco project te bereiken. Het project wil namelijk de lokale ecosystemen in Vlaanderen versterken en opnieuw laten floreren. LoREco gelooft dat het versterken van de lokale handel, het herstellen van het sociale weefsel en stimuleren van ecologisch duurzaam gedrag in Vlaamse steden en gemeenten een belangrijk deel van de oplossing kan vormen voor de globale uitdagingen waar we voor staan. Om dit te bereiken, schuiven wij vanuit het project alvast een aantal basisideeën rond het muntdesign naar voor. Zo komt munt in omloop via een gegarandeerd inkomen (waar u hier meer over kan lezen) dat elke maand op de rekening van elke burger uit het muntsysteem wordt gestort. De munt kan worden uitgewisseld bij deelnemende handelaars, verenigingen en stadsdiensten, maar ook tussen burgers onderling, waarbij via verschillende mechanismes sociale en ecologische acties worden aangemoedigd. De munt is niet rechtstreeks omzetbaar in euro, waardoor de waarde in de lokale economie blijft en die dus maximaal wordt versterkt.

Met deze basisideeën wil LoREco in dialoog treden met lokale gemeenschappen om zo muntsystemen op te zetten die het volle lokale potentieel op een duurzame manier aanspreekt en ondersteunt.

Meer weten over complementaire munten of LoREco, neem dan contact met ons op via info@loreco.be.